{"id":12958,"date":"2026-01-07T16:56:19","date_gmt":"2026-01-07T16:56:19","guid":{"rendered":"https:\/\/zmilosci.bydgoszcz.pl\/?p=12958"},"modified":"2026-01-11T09:06:41","modified_gmt":"2026-01-11T09:06:41","slug":"beskid-morawsko-slaski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zmilosci.bydgoszcz.pl\/?p=12958","title":{"rendered":"W krainie Radegasta. Beskid Morawsko-\u015al\u0105ski."},"content":{"rendered":"\n

O prze\u0142\u0119czy Pustevny my\u015bla\u0142em ju\u017c planuj\u0105c swoj\u0105 podr\u00f3\u017c do Kraju Zli\u0144skiego. Nie starczy\u0142o czasu, a przede wszystkim nie czu\u0142em si\u0119 na si\u0142ach jecha\u0107 w g\u00f3ry po operacji nogi. Ale pomys\u0142 od\u017cy\u0142, kiedy zdecydowa\u0142em si\u0119 na wypraw\u0119 do Kraju Morawsko-\u015al\u0105skiego. Et Verbum caro factum est…<\/em> Wycieczka w Beskid Morawsko-\u015al\u0105ski sta\u0142a wi\u0119c si\u0119 epilogiem pi\u0119ciodniowego zwiedzania Kraju Zli\u0144skiego i pocz\u0105tkiem poznawania Kraju Morawsko-\u015al\u0105skiego. W tek\u015bcie tylko troch\u0119 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w, wi\u0119cej w nim impresji, dodatkowe informacje znajdziecie jak zwykle w opisach zdj\u0119\u0107 w galerii.<\/p>\n\n\n\n

Ale od pocz\u0105tku.<\/p>\n\n\n\n

Fren\u0161t\u00e1t pod Radho\u0161t\u011bm, Pustevny, Radho\u0161t, Ro\u017enov pod Radho\u0161t\u011bm. \u017beby to wszystko zobaczy\u0107 poruszaj\u0105c si\u0119 tylko transportem zbiorowym i na w\u0142asnych nogach trzeba wsta\u0107 wcze\u015bnie rano. Na szcz\u0119\u015bcie komunikacja publiczna dzia\u0142a w Republice Czeskiej bez zarzutu. Ju\u017c przed \u015bwitem pojecha\u0142em autobusem z Ostravy do Frensztatu. To miasteczko u st\u00f3p Beskidu, miejsce urodzenia wybitnego rze\u017abiarza Alb\u00edna Pol\u00e1\u0161ka. Fren\u0161t\u00e1t to fajne miejsce na niespieszny spacer – po N\u00e1m\u011bst\u00ed M\u00edru z charakterystyczn\u0105 Fontann\u0105 Neptuna, uliczkach historycznego centrum, wzd\u0142u\u017c potoku Lomn\u00e1. Jest sporo zabytkowych budynk\u00f3w, mn\u00f3stwo wysokiej klasy rze\u017ab i pomnik\u00f3w, skromny i urzekaj\u0105cy ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Marcina. Fren\u0161t\u00e1t mo\u017ce by\u0107 dobr\u0105 baz\u0105 dla amator\u00f3w wycieczek po g\u00f3rach. Mn\u00f3stwo wok\u00f3\u0142 szlak\u00f3w pieszych i rowerowych. Mo\u017cna nawet poje\u017adzi\u0107 na hulajnodze!<\/p>\n\n\n\n

Autobus do Trojanovic. Obok hotelu Raztoka znajduje si\u0119 dolna stacja kolejki linowej, mo\u017ce raczej wyci\u0105gu krzese\u0142kowego. Dotar\u0142em tam tu\u017c przed otwarciem. Jednolinowa kolej o d\u0142ugo\u015bci 1637 m z 162 dwuosobowymi krzese\u0142kami w odst\u0119pach co 20 m przewozi z Trojanovic (620 m n.p.m.) na prze\u0142\u0119cz Pustevny (1020 m n.p.m.) latem 720 a zim\u0105 nawet 900 os\u00f3b na godzin\u0119. <\/p>\n\n\n\n

No to w g\u00f3r\u0119!!!<\/p>\n\n\n\n

Prze\u0142\u0119cz Pustevny. Miejsce zachwycaj\u0105ce. Nie tylko dlatego, \u017ce roztaczaj\u0105 si\u0119 z niej pi\u0119kne widoki, ale te\u017c dlatego, \u017ce stoj\u0105 na niej niezwyk\u0142e budynki. Libu\u0161\u00edn i Mam\u011bnka. To w\u0142a\u015bnie je chcia\u0142em zobaczy\u0107 najbardziej. Powsta\u0142y w latach 1897-1899 wed\u0142ug projektu s\u0142owackiego architekta Du\u0161ana Jurkovi\u010da w stylu secesji ludowej. Secesja z jej falistymi liniami, ornamentami ro\u015blinnymi i zwierz\u0119cymi spotyka si\u0119 z motywami charakterystycznymi dla folkloru, szczeg\u00f3lnie z regionu Wo\u0142oszczyzny Morawskiej i S\u0142owacji: haftami, rze\u017ab\u0105 ludow\u0105, wzorami z przedmiot\u00f3w codziennego u\u017cytku. Du\u0161an Jurkovi\u010d, \u201epoeta drewna\u201d \u0142\u0105czy\u0142 nowoczesne formy z tradycyjnymi materia\u0142ami i zdobnictwem. Inspiracj\u0119 czerpa\u0142 r\u00f3wnie\u017c z angielskiego ruchu Arts and Crafts. Zna\u0142em ju\u017c jego prace z Nowego Miasta nad Metuj\u0105, Luha\u010dovic, Svatego Host\u00fdna. Te w Pustevnach s\u0105 jednak wyj\u0105tkowe. Ale 3 marca 2014 roku Libu\u0161\u00edn zosta\u0142 powa\u017cnie uszkodzony przez po\u017car. Odbudowa zosta\u0142a przeprowadzona tradycyjnymi technikami rzemie\u015blniczymi. Wykorzystano oryginalne materia\u0142y i technologie. Jak to wszystko wygl\u0105da teraz?<\/p>\n\n\n\n

Czasem jest tak, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 nie spe\u0142nia oczekiwa\u0144. Tu by\u0142o odwrotnie. Schroniska s\u0105 zjawiskowe. Kolorowe, wysmakowane, arcyciekawe. Nie tylko z zewn\u0105trz. Restauracja w Libu\u0161\u00ednie to jedno z najpi\u0119kniejszych kulinarnych wn\u0119trz, w jakich kiedykolwiek by\u0142em. Wszystko tam do siebie pasuje, wszystko si\u0119 ze wszystkim zgadza. Kolory, kszta\u0142ty, faktury, zdobienia, malowid\u0142a, nawet meble i zastawa sto\u0142owa. Nie mia\u0142em czasu, \u017ceby tam przysi\u0105\u015b\u0107 i co\u015b zje\u015b\u0107, ale mi\u0142y personel pozwoli\u0142 mi pochodzi\u0107 po restauracji, fotografowa\u0107, podziwia\u0107. A na koniec niespodzianka. Mo\u017cna kupi\u0107 na pami\u0105tk\u0119 podstawk do szklanek, kt\u00f3re s\u0105 na co dzie\u0144 na sta\u0142ym wyposa\u017ceniu restauracji. Pi\u0119kne porcelanowe pami\u0105tki dla przyjaci\u00f3\u0142. Byli nimi zachwyceni.<\/p>\n\n\n\n

G\u00f3ry, g\u00f3ry. <\/p>\n\n\n\n

Od Prze\u0142\u0119czy Pustevny do Wielkiej Polany poni\u017cej Radho\u0161ta grzbiet Beskidu Morawsko-\u015al\u0105skiego jest granic\u0105 mi\u0119dzy Krajem Zli\u0144skim a Krajem Morawsko-\u015al\u0105skim. To by\u0142a moja pierwsza g\u00f3rska w\u0119dr\u00f3wka od lat, ale przeszed\u0142em j\u0105 bez problemu. Szczeg\u00f3lnie na szczyt Radho\u0161t jest to trasa przyjazna dla wszystkich. Mog\u0105 przej\u015b\u0107 j\u0105 rodziny z dzie\u0107mi, seniorzy, osoby z niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105. Jest mi\u0142a, szczeg\u00f3lnie, \u017ce czeka na g\u00f3rskich turyst\u00f3w sporo atrakcji. Mijamy \u015bwietne punkty widokowe. Ch\u0142oniemy natur\u0119. Opocz\u0105\u0107 mo\u017cna tu\u017c przed szczytem w schronisku Radegast. Ale s\u0105 te\u017c na trasie punkty wa\u017cne dla Moraw. Na Radega\u015bcie (1106 m n.p.m.) stoi dumnie pos\u0105g s\u0142owia\u0144skiego boga. Radegasta oczywi\u015bcie. Zosta\u0142 wyrze\u017abiony przez pochodz\u0105cego z okolicy Alb\u00edna Pol\u00e1\u0161ka. Oryginalny pos\u0105g stoi w ratuszu we Fren\u0161t\u00e1cie, a w g\u00f3rach znajduje si\u0119 jego replika, kt\u00f3ra jak orygina\u0142 ma 320 cm wysoko\u015bci i wa\u017cy 3,38 tony. Drugi oryginalny pos\u0105g, kt\u00f3ry artysta chcia\u0142 postawi\u0107 w ogrodzie swojego domu, cieszy zwiedzaj\u0105cych zoo w Pradze. „Pos\u0105g boga ma cia\u0142o m\u0119\u017cczyzny, g\u0142ow\u0119 w postaci lwa z grymasem jakby bestii, na g\u0142owie he\u0142m w kszta\u0142cie g\u0142owy byka z rogami, ubrany jest w sp\u00f3dnic\u0119 zdobion\u0105 ornamentami, z szerokim zdobionym pasem z klamr\u0105 w kszta\u0142cie s\u0142o\u0144ca, spod sp\u00f3dnicy wystaj\u0105 ludzkie stopy ubrane w kierpce. W prawej r\u0119ce b\u00f3g trzyma r\u00f3g obfito\u015bci, na kt\u00f3rym siedzi kaczka, lew\u0105 r\u0119k\u0105 opiera si\u0119 o top\u00f3r na d\u0142ugim kiju, by\u0107 mo\u017ce ciupag\u0119.” Dla cz\u0119\u015bci turyst\u00f3w to fina\u0142 w\u0119dr\u00f3wki, pozostali id\u0105 dalej. <\/p>\n\n\n\n

Na sam szczyt.<\/p>\n\n\n\n

To fajne uczucie zdobywa\u0107 szczyty. Tak\u017ce te g\u00f3rskie. Radho\u0161\u0165 to wed\u0142ug poda\u0144 miejsce kultu Radegasta, inaczej Radogosta. Staro\u017cytni S\u0142owianie przybywali tu z daleka, aby przynie\u015b\u0107 mu dary \u2013 byd\u0142o, cz\u0119\u015b\u0107 plon\u00f3w, upolowan\u0105 zwierzyn\u0119. Pod koniec wiosny \u015bwi\u0119towali te\u017c na Radho\u0161cie przesilenie letnie. Noc\u0105 rozpalano ogniska, ta\u0144czono i \u015bpiewano. Chrze\u015bcija\u0144stwo zmieni\u0142o te podania w legend\u0119, \u017ce szczyt odwiedzili aposto\u0142owie S\u0142owiam, Cyryl i Metody. Wybudowano ich kaplic\u0119, kt\u00f3ra jest najwy\u017cej po\u0142o\u017con\u0105 budowl\u0105 sakraln\u0105 Republiki Czeskiej, i postawiono monumentalny pomnik obu \u015bwi\u0119tych, 2,6 metrow\u0105, br\u0105zow\u0105 rze\u017ab\u0119 autorstwa Alb\u00edna Pol\u00e1\u0161ka (tego samego, co pos\u0105gu Radegasta).<\/p>\n\n\n\n

A teraz na d\u00f3\u0142…<\/p>\n\n\n\n

Dalsza w\u0119dr\u00f3wka zawiod\u0142a mnie przez Wielk\u0105 Polan\u0119 i przez rozleg\u0142e buczyny do Ro\u017enova pod Radho\u0161t\u011bm. Tu g\u0142\u00f3wnym punktem programu by\u0142o zwiedzanie skansenu wsi wo\u0142oskiej (Vala\u0161sk\u00e9 muzeum v p\u0159\u00edrod\u011b). To drugi najstarszy i zarazem najwi\u0119kszy skansen w Republice Czeskiej. Sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci. Wo\u0142oska wioska (Vala\u0161sk\u00e1 d\u011bdina<\/em>) to najwi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 skansenu, utworzono tu typow\u0105 wo\u0142osk\u0105 wie\u015b z ponad 70 obiektami, w tym szko\u0142\u0105, ko\u015bcio\u0142em, ku\u017ani\u0105, m\u0142ynem, wiatrakiem, warsztatem kowala i zagrodami. Ze zbocza, na kt\u00f3rym posadowiono wiosk\u0119, roztaczaj\u0105 si\u0119 pi\u0119kne widoki na okolic\u0119. Drewniane Miasteczko (D\u0159ev\u011bn\u00e9 m\u011bste\u010dko) to najstarsza cz\u0119\u015b\u0107 muzeum, otwarta dla zwiedzaj\u0105cych w 1925 roku, przeniesiono tu mi\u0119dzy innymi budynki z rynku w Ro\u017enovie i wybudowano drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Anny, kopi\u0119 spalonego ko\u015bcio\u0142a ze wsi V\u011bt\u0159kovice. Wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a znajduje si\u0119 cmentarz Vala\u0161sk\u00fd Slav\u00edn, miejsce upami\u0119tnienia i uhonorowania \u017cycia i pracy wa\u017cnych osobisto\u015bci Moraw Wschodnich, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 do rozkwitu i podniesienia rangi Wo\u0142oszczyzny Morawskiej. S\u0105 tu pochowani mi\u0119dzy innymi Emil Zatopek, biegacz, jeden z najlepszych lekkoatlet\u00f3w wszechczas\u00f3w; tw\u00f3rcy ro\u017cnowskiego skansenu bracia Bohum\u00edr i Alois Jaro\u0148ek; s\u0142ynny dyskobol Ludv\u00edk Dan\u011bk, czy Jan Karafi\u00e1t, autor pierwszej oryginalnej czeskiej bajki dla dzieci, Brou\u010dci<\/em>. Jego nagrobek z tytu\u0142owym bajkowym \u015bwietlikiem jest chyba najpi\u0119kniejszy ze wszystkich.<\/p>\n\n\n\n

Jest i trzecia cz\u0119\u015b\u0107 skansenu, M\u0142y\u0144ska dolina, t\u0119 jednak musia\u0142em zostawi\u0107 na nast\u0119pn\u0105 wizyt\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Powoli ko\u0144czy\u0142 si\u0119 intensywny dzie\u0144. Mia\u0142em po prostu przespacerowa\u0107 si\u0119 na stacj\u0119 kolejow\u0105 w Ro\u017enovie pod Radho\u0161t\u011bm. Postanowi\u0142em przej\u015b\u0107 przez miejski park. I tu ostatnia ju\u017c niespodzianka. Za to taka, kt\u00f3r\u0105 zapami\u0119tam na d\u0142ugo. Wystawa plenerowa Ostrov adaptace (Wyspa adaptacji). Jej autorzy – Ond\u0159ej Fil\u00edpek i David Ture\u010dek wykazali si\u0119 spor\u0105 odwag\u0105 pokazuj\u0105c swoje rze\u017aby. \u017be s\u0105 odwa\u017cne, to s\u0142owo ma\u0142e. To mog\u0142o si\u0119 zdarzy\u0107 na otwartych Morawach, na pewno nie w zacofanej my\u015blowo Polsce. Rze\u017aby s\u0105 g\u0142\u0119boko poruszaj\u0105ce, zbli\u017caj\u0105ce si\u0119 do granic ekspresji opisywania \u015bwiata, dla niekt\u00f3rych mo\u017ce i je przekraczaj\u0105ce. \u015awietne. Wra\u017cliwe i zniuansowane. Oaza sztuki nowoczesnej w przestrzeni wiekowego parku. Takie wystawy s\u0105 organizowane w Ro\u017enovie co roku, jest to wi\u0119c dobry pretekst, \u017ceby pojecha\u0107 tam znowu.<\/p>\n\n\n\n

Chc\u0119 wi\u0119cej…<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\n\t
\n\t\t
\n\t\t\t\"Wizualne\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\n
\n\n\t\t\n\t\t\t