{"id":13413,"date":"2026-01-12T21:28:54","date_gmt":"2026-01-12T21:28:54","guid":{"rendered":"https:\/\/zmilosci.bydgoszcz.pl\/?p=13413"},"modified":"2026-01-18T12:35:15","modified_gmt":"2026-01-18T12:35:15","slug":"stramberk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zmilosci.bydgoszcz.pl\/?p=13413","title":{"rendered":"Kraj Morawsko-\u015al\u0105ski w 5 dni. Dzie\u0144 3. \u0160tramberk, P\u0159\u00edbor, Nov\u00fd Ji\u010d\u00edn."},"content":{"rendered":"\n

Lubi\u0119 patrze\u0107 na miasta i miasteczka z oddali. Oko\u0142o czterdzie\u015bci kilometr\u00f3w od Ostrawy le\u017cy \u0160tramberk. Zna\u0142em to miasteczko z instagramowych widok\u00f3w, chcia\u0142em te\u017c to zobaczy\u0107 na \u017cywo. By\u0142o warto. Panorama miasta widziana ze zbocza wzg\u00f3rza Kotou\u010d jest wyj\u0105tkowa. Wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 szczeg\u00f3lnie \u0160trambersk\u00e1 Tr\u00faba, tr\u0105ba, wie\u017ca o unikalnym sto\u017ckowatym kszta\u0142cie dachu, pozosta\u0142o\u015b\u0107 po trzynastowiecznym zamku. Po rekonstrukcji w 1903 roku s\u0142u\u017cy jako wie\u017ca widokowa i oferuje wspania\u0142y panoramiczny widok na miasto \u0160tramberk i okolic\u0119. Drug\u0105 dominant\u0105 jest bry\u0142a barokowego ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Jana Nepomucena i \u015bw. Bart\u0142omieja. Na g\u00f3r\u0119 warto te\u017c wej\u015b\u0107 dla Jaskini \u0160ipka. To wa\u017cne stanowisko archeologiczne. Prawdziwy park jurajski. Znaleziono tam mi\u0119dzy innymi szcz\u0105tki nied\u017awiedzia jaskiniowego, mamuta, nosoro\u017cca, konia, \u0142osia i renifera. No i fragment \u017cuchwy neandertalskiego dziecka. Cz\u0119\u015b\u0107 znalezisk mo\u017cna zobaczy\u0107 w sztramberskim muzeum.<\/p>\n\n\n\n

Po drodze do historycznego centrum zn\u00f3w z oddali ogl\u0105damy miasto, jego wie\u017ce, spadziste dachy, wzg\u00f3rza, ogrody. Wsz\u0119dzie rosn\u0105 malwy. Warto doj\u015b\u0107 do rynku ulic\u0105 Horn\u00ed Ba\u0161ta. Niskie domy wydaj\u0105 si\u0119 nie mie\u0107 okien. Zosta\u0142y zbudowane na pochy\u0142ym zboczu, st\u0105d okna s\u0105 tylko od po\u0142udnia. Widok niecodzienny. <\/p>\n\n\n\n

Na Rynku (N\u00e1m\u011bst\u00ed), mimo wczesnej pory, by\u0142o sporo ludzi. Nie by\u0142o za to turystycznego zgie\u0142ku. Wszyscy poddali si\u0119 atmosferze spokojnego, przyjaznego morawskiego miasteczka. Warto cho\u0107 na chwil\u0119 wej\u015b\u0107 do ko\u015bcio\u0142a. Rozgl\u0105daj\u0105c si\u0119 uwa\u017cnie znajdziemy tam o\u0142tarz Matki Boskiej Cz\u0119stochowskiej z polskoj\u0119zycznym napisem \u201ePod Twoj\u0105 obron\u0119 uciekamy si\u0119\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Czas na przerw\u0119. \u0160tramberk s\u0142ynie z uszu. Ludzkie uszy z piernika. Uszy sztramberskie (czes. \u0160trambersk\u00e9 u\u0161i) to piernikowe ciasto zwini\u0119te w kszta\u0142t sto\u017cka. Wed\u0142ug miejscowej legendy, pochodzenie wypieku wi\u0105\u017ce si\u0119 z kampani\u0105 mongolsk\u0105 w 1241 roku, kiedy to armia wroga rozbi\u0142a pod miastem sw\u00f3j ob\u00f3z. Po nocnej burzy miejscowi przekopali tam\u0119 stawu i zalali obozowisko. Kiedy woda opad\u0142a, rzekomo znale\u017ali w tym miejscu worki z solonymi ludzkimi uszami, kt\u00f3re Mongo\u0142owie odci\u0119li chrze\u015bcijanom i wys\u0142ali swojemu chanowi. Ja wybra\u0142em swoje ciastka w kawiarni U K\u00e1\u010di. Wersj\u0119 na bogato. Z bit\u0105 \u015bmietan\u0105 i czekolad\u0105. Pyszne!<\/p>\n\n\n\n

Kierunek P\u0159\u00edbor.<\/p>\n\n\n\n

Zwiedzanie zaczynam zwykle od odwiedzenia informacji turystycznej. Tak te\u017c zrobi\u0142em w P\u0159\u00edborze. I to by\u0142 b\u0142\u0105d. Wiedzia\u0142em, \u017ce biuro ma przerw\u0119 obiadow\u0105 od 12 do 13, wi\u0119c pobieg\u0142em tam szybko prosto z autobusu. Nie\u0142atwo j\u0105 znale\u017a\u0107. To nic, \u017ce le\u017cy nieco na uboczu, to nie problem. Jej oznaczenie jest jednak \u017cadne. Nie ma potykacza, flagi, windera, czegokolwiek wskazuj\u0105cego, gdzie si\u0119 mie\u015bci. Ma\u0142y znaczek na drzwiach nowoczesnego Domu Kultury. Dotar\u0142em 12 minut przed dwunast\u0105. W \u015brodku okienko z rolet\u0105. Najgorsze dopiero si\u0119 zacz\u0119\u0142o. Najpierw pani rado\u015bnie rozmawia\u0142a ze znajom\u0105, kt\u00f3ra przysz\u0142a odebra\u0107 przechowywan\u0105 w informacji turystycznej torb\u0119. Panie rozmawia\u0142y tak kilka minut kompletnie nie zawracaj\u0105c sobie mn\u0105 g\u0142owy. Znajoma wysz\u0142a, a pani oznajmi\u0142a, \u017ce tak w\u0142a\u015bciwie, to ona ju\u017c zamyka. Nie zaproponowa\u0142a \u017cadnych wskaz\u00f3wek, zwyczajowej mapki z atrakcjami, sprzeda\u017cy jakiej\u015b pami\u0105tki. Nic. Zamyka i ju\u017c. Ale, \u017ce jestem raczej z tych nieust\u0119pliwych, wymog\u0142em jednak pokazanie czego\u015b, co m\u00f3g\u0142bym zabra\u0107 ze sob\u0105 na pami\u0105tk\u0119. Trudno te gad\u017cety wypatrze\u0107. Jest ich jak kot nap\u0142aka\u0142, w dodatku ukryte g\u0142\u0119boko w ciemnych czelu\u015bciach informacyjnej dziupli. Mo\u017ce co\u015b z urodzonym w P\u0159\u00edborze Zygmuncie Freudzie? Tylko koszulki. Ostatnie. W najmniej chodliwych rozmiarach. A mo\u017ce m\u00f3g\u0142bym kupi\u0107 jakie\u015b pami\u0105tki gdzie\u015b indzie?. „W Koprzywnicy” – odpowiada pani. W sumie niedaleko. Jakie\u015b 8 kilometr\u00f3w. Co\u015b z cyklu „Taras widokowy zamkni\u0119ty. Najbli\u017cszy taras widokowy we Wroc\u0142awiu”. Niemi\u0142e do\u015bwiadczenie. Jeszcze bardziej niemi\u0142e by\u0142o dla turysty z Niemiec, kt\u00f3ry przyszed\u0142 po mnie. Jego pani ju\u017c nie obs\u0142u\u017cy\u0142a. <\/p>\n\n\n\n

Zaopatrzony w Nic, ruszy\u0142em w miasto. Jest pi\u0119kne. Zabytkami mo\u017cna by obdzieli\u0107 kilka polskich miejscowo\u015bci. Ale jest pusto. Czasem trudno jest robi\u0107 w podr\u00f3\u017cy zdj\u0119cia, na kt\u00f3rych nie ma samochod\u00f3w. W P\u0159\u00edborze to nie problem. Nie ma ich. Ludzi te\u017c nie ma. Jest zimno. Czu\u0142em si\u0119, jakbym chodzi\u0142 po makiecie, a nie po \u017cywym mie\u015bcie. Najcenniejszy zabytek miasta, klasztor Pijar\u00f3w – zamkni\u0119ty. Najwi\u0119ksze ko\u015bcio\u0142y – Narodzenia Panny Marii i \u015bw. Walentego – zamkni\u0119te. Przepraszam, przy obydwu stoj\u0105 potykacze z napisem „Ko\u015bci\u00f3\u0142 otwarty”. Ale otwarte s\u0105 tylko drzwi, za nimi s\u0105 zamkni\u0119te na k\u0142\u00f3dki kraty. Turystyczne \u017carty. <\/p>\n\n\n\n

Zygmunt Freud. Zmarnowana szansa promocyjna. W innych morawskich miastach robi si\u0119 produkty turystyczne z niewielkich czasem rzeczy. W \u0160tramberku by\u0142y uszy, w Nov\u00fdm Ji\u010d\u00ednie, do kt\u00f3rego pojecha\u0142em p\u00f3\u017aniej – kapelusze. M\u00f3g\u0142bym tak wymienia\u0107 bez ko\u0144ca. W P\u0159\u00edborze jest popiersie Freuda, jest Rynek Freuda, jest Dom Freuda (zamkni\u0119ty), ale to tylko nazwy. A mo\u017cna by zrobi\u0107 z niego atrakcj\u0119 turystyczn\u0105 przyci\u0105gaj\u0105c\u0105 rzesze turyst\u00f3w. Nic. Kompletnie nic.<\/p>\n\n\n\n

Pochodzi\u0142em troch\u0119 po ogrodzie klasztoru Pijar\u00f3w (fajne rze\u017aby z metalu), troch\u0119 po mie\u015bcie, przeszed\u0142em na drug\u0105 stron\u0119 Lubiny, sk\u0105d rozpo\u015bcieraj\u0105 si\u0119 pi\u0119kne widoki na miasto, popatrzy\u0142em na przeje\u017cd\u017caj\u0105ce nad rzek\u0105 poci\u0105gi, poszed\u0142em zobaczy\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Franciszka (zamkni\u0119ty) i ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015awi\u0119tego Krzy\u017ca (zamkni\u0119ty). <\/p>\n\n\n\n

I uciek\u0142em. Jak Jim Carrey w Truman Show…<\/p>\n\n\n\n

Do Novego Ji\u010d\u00edna dotar\u0142em rozedrgany. Napi\u0119cie ust\u0105pi\u0142o ju\u017c po wej\u015bciu do historycznego centrum. Byli ludzie. Du\u017co ludzi. By\u0142y te\u017c kawiarenki i sklepy. Lokalny biznes ma tu chyba lepsze \u015brodowisko do robienia interes\u00f3w ni\u017c w P\u0159\u00edborze. Na ulicy Ko\u015bcielnej trafi\u0142em do sklepiku Tady u n\u00e1s. To sklep z pami\u0105tkami, ale wyj\u0105tkowymi. Nie ma chi\u0144skiego kiczu. Wszystko pochodzi od rodzimych producent\u00f3w, wszystko przyci\u0105gaj uwag\u0119, a przy tym jest wysmakowane. W\u0142a\u015bciciele maj\u0105 dobry gust, to pewne. Kupi\u0142em ma\u0142y sk\u00f3rzany portfel z morawskiej firmy Wood Style. To mi\u0142y towarzysz moich nast\u0119pnych podr\u00f3\u017cy. I codziennych zakup\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Na Rynku Masaryka (Masarykovo n\u00e1m\u011bst\u00ed), g\u0142\u00f3wnym placu miasta znajduje si\u0119 pr\u0119\u017cnie dzia\u0142aj\u0105ca, przestrzenna informacja turystyczna. Jest przyjazny, u\u015bmiechni\u0119ty personel, s\u0105 ulotki, broszury, mapki, foldery; jest naprawd\u0119 du\u017co pami\u0105tek, nie tylko z Nowego Jiczyna, ale z ca\u0142ego regionu. A w tym samym pasa\u017cu jeszcze concept store firmy TONAK, kt\u00f3ra ju\u017c od 1799 roku produkuje kapelusze. Ponad 90% produkcji idzie w \u015bwiat. W Nowym Jiczynie produkuj\u0105 na przyk\u0142ad \u017cydowskie kapelusze dla Stan\u00f3w Zjednoczonych i Izraela, fezy dla kraj\u00f3w muzu\u0142ma\u0144skich, filcowe kapelusze dla Japonii oraz czarne meloniki dla rdzennych kobiet w Peru i Boliwii. Produkuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c berety i czapki z daszkiem dla wojska, policji, s\u0142u\u017cby wi\u0119ziennej i stra\u017cy po\u017carnej. Kapelusz to jeden z symboli miasta. I dobrze promowany turystyczny produkt.<\/p>\n\n\n\n

W galerii znajdziecie zdj\u0119cia z mojego nowojiczinskiego spaceru. Wszystkie dobrze opisane. W mie\u015bcie s\u0105 budynki ze wszystkich epok. Zamek, ko\u015bcio\u0142y, kamienice – szczeg\u00f3lnie pi\u0119kne te z podcieniami na Rynku Masaryka, pomniki, fontanny, wille, budynki u\u017cyteczno\u015bci publicznej. W Nov\u00fdm Ji\u010d\u00ednie jest du\u017co zieleni. I tej za\u0142o\u017conej dawno temu, i tej ca\u0142kiem niedawno, jak w Parku Relaksacyjnym, o kt\u00f3ry rozbudowano Park Smetany. Wida\u0107 rang\u0119 miasta w przesz\u0142o\u015bci, wida\u0107 te\u017c, \u017ce miasto nie \u017cyje w jej cieniu, a tworzy nowe, ciekawe przestrzenie publiczne. Przychodzi na my\u015bl wyra\u017cenie „zr\u00f3wnowa\u017cony rozw\u00f3j”. Tu akurat to nie s\u0142owa rzucane na wiatr, ale nadanie im prawid\u0142owego znaczenia. W Nov\u00fdm Ji\u010d\u00ednie powstaj\u0105 nowe budynki, nowoczesne, ale wpisuj\u0105ce si\u0119 w jego klimat. Zwraca uwag\u0119 nowe miejskie targowisko, nawi\u0105zuj\u0105ce charakterem do podobnych miejsc w po\u0142udniowej Europie. Jego dach zaprojektowano z napr\u0119\u017conej membrany tekstylnej na lekkiej konstrukcji stalowej. Zapewnia du\u017co cienia, co przy zmieniaj\u0105cym si\u0119 klimacie jest wa\u017cne. Nawet bardzo. I betonowa willa na ulicy Jan\u00e1\u010dkovy sady 3, nawi\u0105zuj\u0105ca do antycznego atrium displuviatum. Niekonwencjonalny, energooszcz\u0119dny budynek z gigantycznym dziedzi\u0144cem zaprojektowany przez Atelier \u0160t\u011bp\u00e1n z Brna. Willa zdoby\u0142a tytu\u0142 Budynku Roku 2021 za „doskona\u0142y przyk\u0142ad indywidualnego budownictwa mieszkaniowego o wysokiej efektywno\u015bci energetycznej i imponuj\u0105cej architekturze”. Rzadko mi si\u0119 zdarza publikowa\u0107 fotografie zrobione przez kogo\u015b innego, tu b\u0119dzie wyj\u0105tek. Pokazuj\u0105 zastosowane w willi rozwi\u0105zania.<\/p>\n\n\n\n

\u201eChcia\u0142em zaprojektowa\u0107 uk\u0142ad wn\u0119trza domu, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek porusza si\u0119 naturalnie, mo\u017ce po prostu p\u0142yn\u0105\u0107 jak ryba w wodzie. Taki relaksuj\u0105cy pobyt, w kt\u00f3rym pod\u015bwiadomie wszystko przeczuwasz.” – m\u00f3wi o architekt Marek \u0160t\u011bp\u00e1n. Cho\u0107 to o pojedynczym budynku, taki opis m\u00f3g\u0142by mi pos\u0142u\u017cy\u0107 za podsumowanie spaceru po Nowym Jiczynie. Spontanicznej, pe\u0142nej ciekawych odkry\u0107, od\u015bwie\u017caj\u0105cej w\u0119dr\u00f3wki po pi\u0119knym i przyjaznym mie\u015bcie. To by\u0142 dobry czas na zako\u0144czenie czwartego dnia podr\u00f3\u017cy po Kraju Morawsko-\u015al\u0105skim. <\/p>\n\n\n

\n
\n\t
\n\t\t
\n\t\t\t\"Wizualne\n\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n\t\t
\n\t\t\t\n
\n\n\t\t\n\t\t\t